Press "Enter" to skip to content

Halka Arz Nedir? Nasıl Yapılır?

admin 0

Şirketlerin doğrudan finansal gelir yaratmak amacıyla başvurduğu yollardan biri halka arz yöntemidir. Bunları gerçekleştirebilecek olan şirketler ise; anonim şirketler, sermayesi ortaklara bölünmüş komandit şirketler ve özel kanunla kurulmuş olanlardır.

Halka arz gerçekleştiren şirketler, paylarını çağrı ve ilan yoluyla satışa sunar. Bu şirketler eğer ilk defa hala arz gerçekleştiriyorsa, ‘Halka Açılma’ olarak, daha önceden halka arz yapmış ve tekrar gerçekleştiriyorsa ‘İkincil Halka Arz’ denilir. Bu işlemi gerçekleştirebileceğiniz iki yöntem vardır. Şirketler, ellerinde bulunan sermayeyi temsil eden payların bir kısmını halka arz edebilir. Bunun dışında, sermaye artırımına giderek, mevcut ortakların rüçhan hakkının kısıtlanmasıyla halka arzı kullanabilir. Ya da her iki durum aynı anda da gerçekleştirilebilir.

Halka Arz Edilen Bu Payların SPK Tarafından Kayda Alınması

Halka arz edilen bu paylar Sermaye Piyasası Kurulu tarafından kayda alınması mecburidir. Kayda alınması için başvurulurda incelenen durumlar, mevzuatta belirtilen durumlara sahip olup olmadığı ve kamuyu aydınlatma platformunun sınırları içerisinde incelenir. Bu kayıt işlemi, payların güvence altında olmasını veya kalite düzeyini göstermemektedir. Bundan dolayı yapılacak olan yatırımlarda, ortak olmak istediğiniz şirketin sektörsel araştırmasını ve almak istediğiniz payın, getirisini, risklerini yatırımcıların kendilerinin analiz ederek yorumlaması üzerine karar vermelidir.

Halka Açılmanın Şirketler Açısından Avantajları

Şirketlerin paylarını halka arz etmenin birçok avantajı mevcuttur. Bunların başında gelen ve şirketlerin ilk hedefi olan, finansman kaynağı yaratma düşüncesidir. Halka arz edilen paylar sayesinde şirketlerin gelir kaynaklarının arasına, bir seçenek daha eklenir. Bu sayede düşük maliyetler ile alternatif yönlerde gelir gerçekleştirerek, uzun vadeli kaynak sağlanmasına yardımcı olmaktadır. Bu duruma diğer bir yönden de baktığımızda bu payların halka arz edilmesi diğer finansal kaynaklarında yolunu kolaylaştırmaktadır. Kredi kullanabilme, borç senedi ihraç edebilme gibi seçenekleri daha kolay gerçekleştirebilmektedir.

Şirketlerin halka arz edilmesi ile birlikte, resmi gazetede yayımlanmalar ve reklamlar ile birlikte kendini daha iyi tanıtabilmektedir. Basın yayın kuruluşlar aracılığıyla yaptıkları bu arzı bildirmekle yurtiçi ve yurtdışı şirketlerine kendilerini gösterir ve yeni işbirliklerinin yolunu açabilmektedir. Arz yöntemiyle piyasada arz ve talep yöntemiyle organize olmuş piyasalarda işlem görmesi ile birlikte likidite olanağı sağlanmaktadır.

Halka paylarını arz eden şirketler, bu işlem sonucunda beraberinde bir takım sorumluluklar ve seçenekler getirmektedir. Bunların başında şeffaflık yer almaktadır. Paylarını halka arz eden şirketler şeffaf olmak zorundadır. Aynı şekilde kamu bilgilendirmelerini doğru zamanlarda doğru şekillerde yapmalıdırlar. Halk tarafından bağımsız olarak denetime tabi tutulurlar. Bu durumda şirketin gelişmesi açısından oldukça fayda sağlar. Bununla birlikte muhasebe standartlarında ulusal düzeyde uygulama zorunluluğu gelir. Bu durumlar karşısında da şirket, güven ve saygınlık kazanmaktadır.

Halka Açılmanın Şirket Yönünde Yarattığı Endişeler

Şirketler içerisindeki yönetimin tekrardan düzenlenme gereği doğurabilir. Bununla birlikte yeni bir kurul tarafından denetlenmesinin gerekliliği şirketleri korkutabilmektedir. Halka arz edilen payların, piyasalar içerisinde istenildiği kadar talep görmemesi sonucunda, yaşanacak olan prestij kaybı ve bununla birlikte beklenen fiyatlara ulaşamamakta endişe sebeplerindendir. Yöneticilerin endişesini de şeffaf olması doğurmaktadır. Payların halka arzı sonrasında şeffaf bir yönetim olması gerektiği için yöneticileri endişelendirebilmektedir. Son olarak maliyetler konusunda sıkıntı yaşayan şirketler, halka açıldıklarında daha da maliyetli olacağından endişe etmektedirler.

Borsa Piyasasında İşlem Gören Payların Şirketlere Getirdiği Sorumluluklar

Temettü dağıtım sorumluluğu; oranların kurul tarafından belirlenmesi ve buna bağlı olarak tebliğler ile ilan edilecek miktardan aşağı olamayacağı SPK tarafından belirlenmiştir. Dağıtım şekillerinde serbest olan şirketler bunu dört şekilde gerçekleştirebilir.

  • Tamamını nakit olarak dağıtma
  • Tamamını pay olarak dağıtma
  • Belli bir kısmını nakit, belli bir kısmını pay olarak dağıtır ve kalanını kendi ortaklık bünyesinde bırakır
  • Belli koşulların varlığı ile temettüünün nakit ya da pay olarak dağıtmadan, ortaklık bünyesinde bırakmasıdır.

Kamuyu aydınlatma sorumluluğu; halka arz edilen payları tercih eden yatırımcılar, bütün bilgilendirmeleri doğru ve zamanında yapılmasıdır. Sermaye piyasalarında işlem gören araçları etkileyecek her durumun yatırımcılarına bilgilendirilmesi zorunludur.

Mali tablo ve raporların düzenlenerek kamuya sunulması; paylarını halka arz etmiş her şirketin yapması gereken bir durumdur. Bu durum şeffaflık ilkesiyle örtüşmektedir. UFRS standartlarına göre hazırlanan mali tablolar ve raporlar, dönem dönem hazırlanarak Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda yayımlamakla sorumludurlar. Aynı şekilde bu mali tabloları ve raporları kendi internet siteleri üzerinde de yayımlayarak isteyen her kişinin ulaşmasını sağlamalıdırlar.

Bağımsız denetim yükümlülüğü; bağımsız denetim şirketleri tarafından gerçekleştirilen denetimler altı aylık dönemlerle yapılır. Bu denetimlerde çıkan sonuçların analizleri gerçekleştirilir ve finansal tablolarla birlikte kamuya açıklanır.

Halka Arz Süreci Nasıl Olur?

Bu süreç genel olarak şu sıralama ile gerçekleşmektedir.

  1. Esas sözleşmenin gerçekleşmesi ve genel kurur kararı.
  2. Aracılık sözleşmesinin imzalanması
  3. Finansal tabloların hazırlanması ve bağımsız denetimlerin gerçekleştirilmesi
  4. Halka arz izahnamesi ve sirküleri
  5. Başvuru gerçekleştirmek
  6. Şirketlerin yerinde incelenmesi
  7. Payların kurul kaydına alarak işlem görebilmesi
  8. Satış sonuçlarının bildirilmesi ve borsada işlem görmesi

şeklindedir.

Halka Arzdan Hisse Nasıl Alınır?

Halka arzlarını ilk kez gerçekleştiren şirketler için iki biçimde satış yöntemi mevcuttur. Bunlar borsada satış yöntemi ve talep toplama yöntemidir.

Borsada Satış Yöntemi

Borsada satış yöntemi için öncelikle kurul onayından geçmesi gerekmektedir. Borsaya başvurular yapıldıktan ve borsaya kote işlemi gerçekleştikten sonra, işlem görmeye başlar. Böylelikle bu yatırım araçları ile işlem yapmak isteyen yatırımcılar, bunların alım ve satım işlemlerini gerçekleştirebileceklerdir.

Satış işlemlerini üç şekilde gerçekleştirebilirler. Bunlar; sürekli müzayede yöntemi, sabit fiyatla talep toplama ve satış yöntemi, değişken fiyatla talep toplama ve satış yöntemidir. Bu yöntemlerden istenilen bir tanesi uygulanarak işlemlerin gerçekleşmesi sağlanabilmektedir.

Talep Toplama Yöntemi

Talep toplama yönteminde ise, yatırımcıların paylar yönündeki talepleri toplanır, sonrasında da bu paylar yatırımcılar arasında dağıtılır. Bu yöntemde üç şekilde gerçekleşebilmektedir. Bunlar; sabit fiyatla talep toplama, fiyat teklifi alarak talep toplama ve fiyat aralığı yoluyla talep toplamadır. Bu işlemler ile halka arz edilen paylar, yatırımcılar tarafından işlem görmeye başlar.

Bu payların halka arz edilmesinin bazı maliyetleri mevcuttur. Bu maliyetler; aracı kurumlara ödenen ücretler, kurula ödenen ücretler, Borsa İstanbul’a ödenen ücretler, MKK (Merkezi Kayıt Kurluşu)’na ödenen ücretler ve diğer ek maliyetler olarak sıralanabilmektedir. Bunların araştırmalarını yaparak, şirketlerin maliyetlerini, halka arz edilen payların düşünülen getirisi oranlanır. Bunun sonucunda da payların halka arz edilmesi karar verilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir